ร่วมพัฒนาประปาชุมชน
ด้วยข้อมูล พลังงาน และ AI
โครงการประกวดโครงร่างวิจัยพลังงานระดับอุดมศึกษา โดยกลุ่มนักศึกษาคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง มุ่งนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาเพิ่มประสิทธิภาพระบบผลิตและส่งจ่ายน้ำประปาชุมชนอย่างยั่งยืน

1. คุยกับ A3
ผู้ช่วยสัมภาษณ์แบบสนทนา
A3 จะถามทีละข้อ คุณตอบเฉพาะสิ่งที่ทราบ แล้ว A3 จะช่วยจัดข้อมูลลงแบบฟอร์มให้ พร้อมอธิบายว่าทำไมถึงต้องถามข้อนี้
2. กรอกแบบฟอร์มเอง
Wizard 15 ขั้นตอน
เหมาะสำหรับผู้ที่มีตารางข้อมูล จดบันทึกสเปก หรือเอกสารโรงผลิตน้ำครบถ้วน พร้อมระบบคำนวณ SEC และกราฟจำลองอัตโนมัติ
“ข้อมูลของคุณอาจช่วยให้ระบบประปาของชุมชนอื่นดีขึ้นด้วย”
หลักการและเหตุผลของโครงการวิจัย
กลุ่มนักศึกษาคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้เข้าร่วมโครงการประกวดโครงร่างวิจัยพลังงานระดับอุดมศึกษา ซึ่งมีเป้าหมายสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านพลังงาน การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การใช้ และการบริหารจัดการพลังงาน รวมถึงการนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีไปใช้ให้เกิดประโยชน์จริง
ระบบประปาเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของประชาชน และมีการใช้พลังงานในหลายกระบวนการ ตั้งแต่การสูบน้ำดิบ การผลิตน้ำ การสูบจ่ายน้ำ ไปจนถึงระบบส่งจ่ายน้ำประปา ดังนั้น การเข้าใจว่าระบบประปาแต่ละแห่งใช้พลังงานเท่าใด และมีปัญหาในส่วนใด จึงเป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนาระบบให้ดีขึ้น
งานวิจัยนี้จึงต้องการรวบรวมข้อมูลจากระบบประปาที่ใช้งานจริง โดยเฉพาะข้อมูลปริมาณน้ำ ชั่วโมงการทำงานของเครื่องสูบน้ำ การใช้ VSD การใช้สารเคมี คุณภาพน้ำ การใช้ไฟฟ้า และปัญหาที่เกิดขึ้น เพื่อคำนวณค่าการใช้พลังงานจำเพาะ หรือ Specific Energy Consumption (SEC) ในหน่วย kWh/m³ และนำข้อมูลไปวิเคราะห์ร่วมกับ AI
เป้าหมายคือให้ AI ช่วยค้นหาความสัมพันธ์ของข้อมูล ตรวจหาความผิดปกติ วิเคราะห์ประสิทธิภาพ และเสนอแนวทางที่สามารถช่วยลดการใช้พลังงาน ลดต้นทุน เพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบ และรักษาคุณภาพน้ำประปาให้เหมาะสม
ข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลระบบประปาจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการวิจัย เพราะเป็นข้อมูลจากการปฏิบัติงานจริง ซึ่งจะช่วยให้ผลการศึกษาไม่ใช่เพียงแนวคิดทางทฤษฎี แต่สามารถนำกลับไปใช้ปรับปรุงระบบประปาได้จริง
ทำไมต้องศึกษา Specific Energy Consumption (SEC)?
ตัวชี้วัดสากลที่บอกว่าระบบประปาใช้ไฟฟ้าคุ้มค่าเพียงใดต่อการผลิตหรือจ่ายน้ำทุกๆ 1 ลูกบาศก์เมตร
SEC ด้านการผลิต
SEC Productionวัดพลังงานไฟฟ้าที่ใช้ในขั้นตอนสูบน้ำดิบ กวนเร็ว ตกตะกอน กรอง และสารเคมี ต่อน้ำสะอาดที่ผลิตได้
SEC ด้านการจ่ายน้ำ
SEC Distributionวัดพลังงานเครื่องสูบน้ำแรงดันสูงส่งเข้าหอถังสูงหรือเครือข่ายท่อ ต่อน้ำประปาที่ส่งถึงประชาชน
SEC รวมทั้งระบบ
SEC Totalภาพรวมประสิทธิภาพพลังงานทั้งระบบประปา เพื่อเปรียบเทียบมาตรฐาน (Benchmark) และหาจุดรั่วไหล
วัตถุประสงค์ 12 ประการที่ AI จะเข้ามาช่วย
เป้าหมายไม่ใช่แค่การคำนวณตัวเลข kWh/m³ แต่คือการนำข้อมูลจริงมาวิเคราะห์เชิงลึกด้วย AI เพื่อแก้ปัญหาหน้างาน
วิเคราะห์ปัญหา
ตรวจจับคอขวดและจุดสูญเสียในแต่ละกระบวนการผลิตและส่งจ่าย
เปรียบเทียบประสิทธิภาพ
วิเคราะห์ความคุ้มค่าของการใช้พลังงานเทียบกับปริมาณน้ำที่ผลิตได้จริง
ตรวจหาความผิดปกติ
Anomaly Detection ตรวจจับปั๊มกินไฟเกินปกติ ท่อรั่ว หรือแรงดันตก
วิเคราะห์การใช้พลังงาน
แยกแยะสัดส่วนพลังงานของแต่ละอุปกรณ์ในระบบเพื่อลดค่าไฟฟ้า
วิเคราะห์ Pump Operation
ประเมินจุดทำงานของปั๊มเทียบกับ Best Efficiency Point (BEP)
วิเคราะห์ VSD
หาค่าความถี่ (Hz) และความเร็วรอบที่ประหยัดไฟที่สุดตามระดับแรงดัน
วิเคราะห์ Peak / Off-Peak
วางแผนเลื่อนเวลาสูบน้ำไปช่วงค่าไฟถูก (Off-Peak) โดยน้ำไม่ขาดแคลน
วิเคราะห์การสูญเสียน้ำ
ประเมินน้ำสูญเสีย (NRW) จากผลต่างระหว่างน้ำผลิตกับน้ำจ่ายตามโซน
วิเคราะห์คุณภาพน้ำ
เชื่อมโยงการจ่ายสารเคมีและอัตรากรองกับคุณภาพน้ำดิบและน้ำปลายสาย
แนะนำแนวทางปรับปรุง
ให้คำแนะนำทางวิศวกรรมที่นำไปปฏิบัติได้จริงและคุ้มค่าแก่การลงทุน
ประเมินก่อนและหลังปรับปรุง
Verification & Measurement ติดตามผลประหยัดพลังงานอย่างโปร่งใส
สร้างมาตรฐาน Benchmark
เรียนรู้จากระบบประปาหลายแห่งเพื่อสร้างเกณฑ์อ้างอิงของประปาชุมชนไทย

ถ้างานวิจัยได้รับรางวัล เราอยากนำผลลัพธ์กลับไปช่วยชุมชน
หากทีมวิจัยได้รับเงินรางวัลจากโครงการ ทีมมีความตั้งใจที่จะคัดเลือกระบบประปาชุมชนที่ให้ความร่วมมือและมีความเหมาะสมตามหลักเกณฑ์ของโครงการ เพื่อนำเงินรางวัลส่วนหนึ่งหรือทรัพยากรที่เหมาะสมกลับไปสนับสนุนการพัฒนาระบบประปาชุมชนดังกล่าว
ทีมจะพิจารณาให้คำปรึกษาด้านวิศวกรรม การวิเคราะห์ข้อมูล การใช้พลังงาน การเดินระบบ การควบคุมเครื่องสูบน้ำ และการประยุกต์ใช้ AI เพื่อช่วยพัฒนาระบบประปาให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืนมากขึ้น
13 กระบวนการในแบบฟอร์มเก็บข้อมูล
ออกแบบให้กรอกง่ายตามลำดับการผลิตจริง ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายสายผู้ใช้น้ำ
สระน้ำดิบ
ขนาดสระ ความจุ และปริมาณน้ำรายเดือน
เครื่องสูบน้ำดิบ
กำลังมอเตอร์, Flow, Pressure, VSD และตาราง 3 กะทำงาน
ระบบสูบจ่ายสารเคมี
สารส้ม ปูนขาว PAC โพลิเมอร์ คลอรีน ปริมาณและค่าใช้จ่าย
ระบบกวนเร็ว
มอเตอร์ กวนเร็ว เวลาสัมผัส Speed และ G-value
ระบบกวนช้า
จำนวน Stage มอเตอร์ เวลาสัมผัส และการเกิดฟล็อก
ระบบตกตะกอน
ถังตกตะกอน Flow และความถี่การระบายตะกอน
ระบบกรอง
ชนิดทรายกรอง อัตรากรอง ล้างย้อน Backwash
ระบบฆ่าเชื้อโรค
ชนิดคลอรีน จุดเติม คลอรีนอิสระตกค้างเป้าหมาย
ถังเก็บน้ำใส
จำนวนถัง ความจุ ระดับน้ำ และประวัติการล้างถัง
เครื่องสูบจ่ายน้ำประปาแรงดันสูง
มอเตอร์ Flow แรงดัน VSD และตารางเวลา 3 กะ
หอถังสูง
ความจุ ความสูงเสา ระดับน้ำ และการบันทึกแรงดัน
โซนจ่ายน้ำประปา
ข้อมูลรายโซน (หมู่ 1–13+) ท่อส่ง ท่อจ่าย และหัวดับเพลิง
คุณภาพน้ำและผลแล็บ
ผลตรวจทางกายภาพ เคมี จุลชีววิทยา และเอกสารแนบ
เอกสารและแนวทางโครงการวิจัย
ศึกษาทำความเข้าใจระเบียบวิธีวิจัย การคำนวณ SEC ธรรมาภิบาลข้อมูล และคู่มือการเตรียมข้อมูล
เกี่ยวกับโครงการวิจัย
ความเป็นมาและเป้าหมายการส่งประกวดโครงร่างวิจัย ม.รามคำแหง
ระเบียบวิธีวิจัย
กระบวนการเก็บข้อมูล ทดสอบความสมบูรณ์ และการประมวลผลด้วย AI
คู่มือการกรอกข้อมูล
คำแนะนำการเตรียมข้อมูล 15 ขั้นตอน และการจดบันทึกหน้างาน
พลังงานในระบบประปา
การวิเคราะห์การใช้ไฟฟ้า ปั๊มน้ำ VSD และการบริหารค่าไฟ TOU
Specific Energy Consumption
ตัวชี้วัดประสิทธิภาพพลังงานสากล kWh/m³ สำหรับระบบประปา
Privacy / Consent
นโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและสิทธิของผู้ร่วมให้ข้อมูล
คู่มือหลักฐานประกอบ
การแนบเอกสาร บิลค่าไฟฟ้า ภาพถ่ายเนมเพลต และผลตรวจแล็บ
หลัก UNKNOWN ≠ ZERO
ไม่รู้ไม่ใช่ศูนย์ กฎเหล็กความถูกต้องของข้อมูลวิจัยทางวิทยาศาสตร์
นโยบายข้อมูลและการยินยอมเพื่องานวิจัย
“ข้อมูลที่ได้รับจะใช้เพื่อการศึกษา วิเคราะห์ และพัฒนางานวิจัยด้านระบบผลิตและจ่ายน้ำประปา การวิเคราะห์พลังงาน และการพัฒนา AI ตามวัตถุประสงค์ของโครงการ โดยข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลที่ไม่เหมาะสมต่อการเผยแพร่จะไม่ถูกนำไปเผยแพร่สู่สาธารณะโดยไม่ได้รับอนุญาต”
6 สนามวิจัยที่เชื่อมกับปัญหาจริง

แหล่งน้ำดิบ
สำรวจ • ตรวจคุณภาพ • วางแผนน้ำสำรอง
ไปกับ A3 →
ระบบผลิตจ่ายน้ำประปา
ตรวจปั๊ม • ลดพลังงาน • รักษาแรงดัน
ไปกับ A3 →
งานวางท่อภายนอก
มองทั้งโครงข่าย • ออกแบบเพื่อการเติบโต
ไปกับ A3 →
งานวางท่อภายใน
แยกปัญหา • หารอยรั่ว • ดูแลหลังมิเตอร์
ไปกับ A3 →
ขยะและของเสีย
คัดแยก • จัดเก็บ • คืนพื้นที่สะอาด
ไปกับ A3 →
งานสนับสนุนปฏิบัติการ
บริการ • ความปลอดภัย • บริหารให้วัดผลได้
ไปกับ A3 →